เครื่องคำนวณค่า K — เงินชดเชยงานก่อสร้างสัญญาแบบปรับราคาได้

สรุปสั้น

ค่า K คือกลไกชดเชยส่วนต่างราคาค่างานก่อสร้างระหว่างเดือนเปิดซองประกวดราคากับเดือนส่งมอบงานแต่ละงวด ใช้เฉพาะสัญญาแบบปรับราคาได้ที่เป็นงานจ้างก่อสร้าง เงินชดเชยคิดจากค่างานงวดคูณส่วนที่ค่า K เกิน 1.04 (ผู้รับจ้างได้เพิ่ม) หรือต่ำกว่า 0.96 (หน่วยงานเรียกคืน) โดย 4% แรกผู้รับจ้างรับภาระเอง ช่วง 0.96 ถึง 1.04 ไม่ปรับ อ้างอิงมติ ครม. ว109 ปี 2532

ค่า K คืออะไร ใช้เมื่อไหร่

ค่า K (Escalation Factor) คือกลไกชดเชยส่วนต่างราคาค่างานก่อสร้าง ระหว่างเดือนที่ผู้รับจ้างเปิดซองประกวดราคาได้ กับเดือนที่ส่งมอบงานแต่ละงวด — ใช้ได้เฉพาะกรณีต่อไปนี้ ครบทั้งสองข้อ:

สัญญาระบุเป็น “สัญญาแบบปรับราคาได้” เท่านั้น (ต้องมีข้อค่า K ระบุไว้ในสัญญาตั้งแต่แรก)
เป็น งานจ้างก่อสร้าง ไม่ใช่การซื้อพัสดุหรือครุภัณฑ์ทั่วไป

ถ้าไม่เข้าเงื่อนไขข้อใดข้อหนึ่ง ค่า K จะไม่ถูกนำมาใช้กับสัญญานั้น — เครื่องมือด้านล่างจะถามสองข้อนี้ก่อนเป็นด่านแรก

กฎ 4%

เมื่อค่า K ของเดือนที่ส่งมอบงานเปลี่ยนไปจากค่า K ของเดือนเปิดซองมากกว่า 4%:

K มากกว่า 1.04 → ผู้รับจ้างขอเงินเพิ่มได้ เฉพาะส่วนที่เกิน 1.04 (ไม่คิด 4% แรกให้)
K น้อยกว่า 0.96 → หน่วยงานเรียกเงินคืนได้ เฉพาะส่วนที่ต่ำกว่า 0.96
K อยู่ระหว่าง 0.96–1.04 → ไม่มีการปรับค่างาน

สิ่งสำคัญที่ต้องรู้ก่อนใช้เครื่องมือนี้: ไม่มีสูตรทางการชื่อ “งานไฟฟ้าแสงสว่าง”

⚠️ สูตรคำนวณค่า K ทั้งหมดมาจากมติคณะรัฐมนตรีตามหนังสือสำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี ที่ นร 0203/ว 109 ลงวันที่ 24 สิงหาคม 2532 ซึ่งกำหนดสูตรไว้ 35 สูตร แบ่งเป็น 5 หมวด (งานอาคาร, งานดิน, งานทาง, งานชลประทาน, งานระบบสาธารณูปโภค)

จากการตรวจสอบมติ ครม. ฉบับนี้โดยตรง ไม่มีสูตรที่ตั้งชื่อว่า “งานไฟฟ้าแสงสว่าง” หรือ “งานติดตั้งไฟถนน” อยู่เลย สูตรในหมวดงานระบบสาธารณูปโภคที่เกี่ยวกับงานไฟฟ้ามีเพียง:

งานติดตั้งเสาโครงเหล็กสายส่ง/สถานีไฟฟ้าย่อย — ใช้ได้เฉพาะงานก่อสร้างของการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) เท่านั้น
งานก่อสร้างสายส่งแรงสูง 69–115 kV — ใช้ได้เฉพาะงานก่อสร้างของการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (กฟภ.) เท่านั้น

ทั้งสองสูตรนี้ผูกกับหน่วยงานเจ้าของโครงการโดยเฉพาะตามที่มติ ครม. ระบุไว้เอง ไม่ได้ใช้ทั่วไปกับงานติดตั้งไฟถนนที่ อปท./เทศบาลจ้างเอกชน

เครื่องมือนี้จึงออกแบบให้ผู้ใช้เลือกหรือกรอกสูตรเอง ตามที่สัญญา/TOR ของหน่วยงานท่านระบุไว้จริง แทนที่จะฟันธงสูตรใดสูตรหนึ่งให้ — ถ้าไม่แน่ใจว่าสัญญาของท่านใช้สูตรใด ให้ตรวจกับเจ้าหน้าที่พัสดุหรือฝ่ายกฎหมายของหน่วยงานก่อนใช้ตัวเลขนี้อ้างอิงจริง

หมายเหตุ (มาตรการชั่วคราว): เครื่องมือนี้คำนวณตามเกณฑ์มาตรฐาน ±4% · ช่วง 28 ก.พ.–30 ก.ย. 2569 มีการผ่อนผันชั่วคราวเป็น ±2% สำหรับงวดงานที่ส่งมอบในช่วงนี้ (หนังสือ ว190/2569) — พ้นช่วงกลับไป ±4% · ตรวจสอบก่อนใช้กับสัญญาของท่าน

วิธีใช้

ตอบคำถามด่านแรกว่าสัญญาเข้าเงื่อนไขใช้ค่า K หรือไม่
เลือกสูตรจากรายการ (อ้างอิงมติ ครม. ว109 ทั้ง 35 สูตร) ให้ตรงกับที่สัญญาระบุ หรือกรอกสัมประสิทธิ์เอง
เปิดดัชนีราคาจริงจาก index.tpso.go.th (สำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า กระทรวงพาณิชย์) ของเดือนเปิดซองและเดือนส่งงาน แล้วกรอกลงช่อง
กรอกมูลค่างานของงวดที่จะคำนวณ
เครื่องมือคำนวณค่า K และเงินชดเชยเฉพาะเคสของท่าน — ไม่แสดงตารางดัชนีเต็มชุด (เครื่องคำนวณอยู่ด้านล่างของหน้านี้)

แหล่งอ้างอิงทางการ

หน้านี้เป็นเครื่องมือช่วยคำนวณเบื้องต้นเพื่อการศึกษา ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายหรือการบัญชี หน่วยงานต้องตรวจสอบสูตรที่ระบุในสัญญา ดัชนีราคาทางการ และปรึกษาเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องก่อนใช้ตัวเลขในการดำเนินการจริงทุกครั้ง

ผลลัพธ์เป็นการประมาณเบื้องต้นเพื่อการศึกษา ไม่ใช่ค่าทางการ โปรดตรวจสอบสูตร ดัชนี และตารางทางการก่อนใช้จริง

0. ตรวจก่อนว่าใช้ค่า K ได้หรือไม่สัญญานี้เป็น “สัญญาแบบปรับราคาได้” (มีข้อค่า K ระบุไว้ในสัญญา) ใช่หรือไม่งานนี้เป็นงาน “จ้างก่อสร้าง” (ไม่ใช่การซื้อพัสดุ/ครุภัณฑ์) ใช่หรือไม่

คำถามที่พบบ่อย

งานติดตั้งไฟถนนของ อปท. ใช้สูตรค่า K ใด

มติ ครม. ว109 ไม่มีสูตรค่า K ที่ตั้งชื่อว่างานไฟฟ้าแสงสว่างหรือไฟถนนสำหรับ อปท. โดยเฉพาะ สูตรงานไฟฟ้าในหมวด 5 ผูกเฉพาะงานของ กฟผ. และ กฟภ. เท่านั้น จึงต้องเลือกสูตรตามที่สัญญาหรือ TOR ของหน่วยงานระบุไว้จริง และตรวจกับเจ้าหน้าที่พัสดุก่อนใช้อ้างอิง

กฎ 4% คิดอย่างไร

เมื่อค่า K เดือนส่งงานเกิน 1.04 ผู้รับจ้างได้เงินเพิ่ม = ค่างานงวด × (K − 1.04) โดย 4% แรกรับภาระเอง เมื่อ K ต่ำกว่า 0.96 หน่วยงานเรียกคืน = ค่างานงวด × (0.96 − K) ช่วง 0.96–1.04 ไม่ปรับค่างาน

ค่า K ใช้กับสัญญาซื้อครุภัณฑ์ได้ไหม

ไม่ได้ ค่า K ใช้เฉพาะงานจ้างก่อสร้างที่สัญญาระบุเป็นแบบปรับราคาได้เท่านั้น การซื้อพัสดุหรือครุภัณฑ์ทั่วไปไม่เข้าเงื่อนไข

ใช้ดัชนีราคาจากที่ไหน

ใช้ดัชนีราคาทางการจากสำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า กระทรวงพาณิชย์ (index.tpso.go.th) ของเดือนเปิดซองและเดือนส่งมอบงานแต่ละงวด คำนวณด้วยทศนิยม 3 ตำแหน่งแบบตัดทิ้งทุกขั้น

ตอนนี้มีการผ่อนผันวิธีคำนวณค่า K ชั่วคราวไหม

มี เป็นการชั่วคราว ตามหนังสือสำนักงบประมาณ ด่วนที่สุด ที่ นร 0719.1/ว190 ลงวันที่ 28 พฤษภาคม 2569 (ตามมติ ครม. 19 พฤษภาคม 2569) ผ่อนผันเกณฑ์การปรับค่างานจาก ±4% เป็น ±2% สำหรับงวดงานที่ส่งมอบระหว่าง 28 กุมภาพันธ์ ถึง 30 กันยายน 2569 พ้นช่วงนี้กลับไปใช้เกณฑ์ ±4% ตามปกติ โปรดตรวจสอบเงื่อนไขและระยะเวลาล่าสุดจากหนังสือฉบับจริง