ค่า K คืออะไร ใช้เมื่อไหร่
ค่า K (Escalation Factor) คือกลไกชดเชยส่วนต่างราคาค่างานก่อสร้าง ระหว่างเดือนที่ผู้รับจ้างเปิดซองประกวดราคาได้ กับเดือนที่ส่งมอบงานแต่ละงวด — ใช้ได้เฉพาะกรณีต่อไปนี้ ครบทั้งสองข้อ:
- สัญญาระบุเป็น “สัญญาแบบปรับราคาได้” เท่านั้น (ต้องมีข้อค่า K ระบุไว้ในสัญญาตั้งแต่แรก)
- เป็น งานจ้างก่อสร้าง ไม่ใช่การซื้อพัสดุหรือครุภัณฑ์ทั่วไป
ถ้าไม่เข้าเงื่อนไขข้อใดข้อหนึ่ง ค่า K จะไม่ถูกนำมาใช้กับสัญญานั้น — เครื่องมือด้านล่างจะถามสองข้อนี้ก่อนเป็นด่านแรก
กฎ 4%
เมื่อค่า K ของเดือนที่ส่งมอบงานเปลี่ยนไปจากค่า K ของเดือนเปิดซองมากกว่า 4%:
- K มากกว่า 1.04 → ผู้รับจ้างขอเงินเพิ่มได้ เฉพาะส่วนที่เกิน 1.04 (ไม่คิด 4% แรกให้)
- K น้อยกว่า 0.96 → หน่วยงานเรียกเงินคืนได้ เฉพาะส่วนที่ต่ำกว่า 0.96
- K อยู่ระหว่าง 0.96–1.04 → ไม่มีการปรับค่างาน
⚠️ สิ่งสำคัญที่ต้องรู้ก่อนใช้เครื่องมือนี้: ไม่มีสูตรทางการชื่อ “งานไฟฟ้าแสงสว่าง”
สูตรคำนวณค่า K ทั้งหมดมาจากมติคณะรัฐมนตรีตามหนังสือสำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี ที่ นร 0203/ว 109 ลงวันที่ 24 สิงหาคม 2532 ซึ่งกำหนดสูตรไว้ 35 สูตร แบ่งเป็น 5 หมวด (งานอาคาร, งานดิน, งานทาง, งานชลประทาน, งานระบบสาธารณูปโภค)
จากการตรวจสอบมติ ครม. ฉบับนี้โดยตรง ไม่มีสูตรที่ตั้งชื่อว่า “งานไฟฟ้าแสงสว่าง” หรือ “งานติดตั้งไฟถนน” อยู่เลย สูตรในหมวดงานระบบสาธารณูปโภคที่เกี่ยวกับงานไฟฟ้ามีเพียง:
- งานติดตั้งเสาโครงเหล็กสายส่ง/สถานีไฟฟ้าย่อย — ใช้ได้เฉพาะงานก่อสร้างของการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) เท่านั้น
- งานก่อสร้างสายส่งแรงสูง 69–115 kV — ใช้ได้เฉพาะงานก่อสร้างของการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (กฟภ.) เท่านั้น
ทั้งสองสูตรนี้ผูกกับหน่วยงานเจ้าของโครงการโดยเฉพาะตามที่มติ ครม. ระบุไว้เอง ไม่ได้ใช้ทั่วไปกับงานติดตั้งไฟถนนที่ อปท./เทศบาลจ้างเอกชน
เครื่องมือนี้จึงออกแบบให้ผู้ใช้เลือกหรือกรอกสูตรเอง ตามที่สัญญา/TOR ของหน่วยงานท่านระบุไว้จริง แทนที่จะฟันธงสูตรใดสูตรหนึ่งให้ — ถ้าไม่แน่ใจว่าสัญญาของท่านใช้สูตรใด ให้ตรวจกับเจ้าหน้าที่พัสดุหรือฝ่ายกฎหมายของหน่วยงานก่อนใช้ตัวเลขนี้อ้างอิงจริง
วิธีใช้
- ตอบคำถามด่านแรกว่าสัญญาเข้าเงื่อนไขใช้ค่า K หรือไม่
- เลือกสูตรจากรายการ (อ้างอิงมติ ครม. ว109 ทั้ง 35 สูตร) ให้ตรงกับที่สัญญาระบุ หรือกรอกสัมประสิทธิ์เอง
- เปิดดัชนีราคาจริงจาก index.tpso.go.th (สำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า กระทรวงพาณิชย์) ของเดือนเปิดซองและเดือนส่งงาน แล้วกรอกลงช่อง
- กรอกมูลค่างานของงวดที่จะคำนวณ
- เครื่องมือคำนวณค่า K และเงินชดเชยเฉพาะเคสของท่าน — ไม่แสดงตารางดัชนีเต็มชุด (เครื่องคำนวณอยู่ด้านล่างของหน้านี้)
แหล่งอ้างอิงทางการ
- คู่มือการคิดค่า K และมติ ครม. ที่เกี่ยวข้อง — สำนักงบประมาณ
- ดัชนีราคาเพื่อคำนวณค่า K — สำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า กระทรวงพาณิชย์
หน้านี้เป็นเครื่องมือช่วยคำนวณเบื้องต้นเพื่อการศึกษา ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายหรือการบัญชี หน่วยงานต้องตรวจสอบสูตรที่ระบุในสัญญา ดัชนีราคาทางการ และปรึกษาเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องก่อนใช้ตัวเลขในการดำเนินการจริงทุกครั้ง
โครงเนื้อหาเฟส 1 — tools: เนื้อหายังปรับเกลาได้